Dr. Ertuğrul AKBAŞ
CBR Software Genel Müdürü

TELEKOM DÜNYASI: Sayın Akbaş, röportajımıza önce sizi tanıyarak başlayalım. Kısaca kendinizden ve firmanızdan söz eder misiniz?

Söze kendimi tanıtarak başlayayım.1973 Kastamonu doğumluyum. Kadıköy Anadolu Lisesini bitirdikten sonra ITU Uçak Mühendisliğini Kontrol ve Avyonik okuyarak bölüm birincisi olarak bitirdim. Daha sonra Boğaziçi Üniversitesi  ve GYTE de Bilgisayar ve Elektronik Mühendisliği bölümlerde Yüksek Lisans yaptım. Daha sonra yine aynı üniversitelerde ve aynı bölümlerde doktoraya başladım ve 2005 yılında doktor oldum. Paralel olarak TUBITAK MAM da ve daha sonra TÜBİTAK UEKAE de uzman araştırıcı ve proje yöneticisi olarak NATO RTP 11.3, NATO RTP 6.6, TAFICS ve TÜBİTAK-UEKAE bünyesinde geliştirilen ağ güvenliği proje grubu ve IPSEC-VPN güvenlik sistemi yönetimi projesi gibi projelerle birlikte en son Savunma Sanayi Müsteşarlığına Aşağı ve Yukarı Hat Sinyallerinin Elektromanyetik Korunması (AYSEK) projelerinde proje yöneticisi olarak çalıştım.

2005 yılında kurulan, TÜBİTAK Teknoloji Serbest Bölgesi’nde Askeri Sistemler üzerinde çalışan bir şirketin kurucusu ve İş Geliştirme Koordinatörü olarak; aynı zamanda 2000 yılında kurulan TÜBİTAK, TÜBİTAK-TİDEP, BAŞBAKANLIK-KOSGEB desteklerini almış ağ yönetimi, ağ güvenliği konularında 14 farklı ürün geliştirmiş ve bu ürünleri 16 ülkede bulunan dağıtıcıları aracılığı ile bütün dünyaya dağıtan diğer bir şirketin genel müdürlüğünü yapmaktayım.

T.C. Milli Savunma Bakanlığı Şahıs Güvenlik Belgesi (klerans) sahibiyim  ve askeri sistem tasarımı ve güvenlik projelerinde aktif olarak yöneticilik yapmaya devam etmekteyim.

Aynı zamanda akademik çalışmalarıma devam etmekte ve AR-GE çalışmalarının sonuçlarını çeşitli uluslararası ve ulusal dergi ve konferanslarda yayınlarla devam etmekteyim.

TELEKOM DÜNYASI: Türkiye’de gerçekten yerli yazılım sanayi var mı, varsa ne durumda?

Yerli yazılım sanayi tabi ki var ama ne durumda sorusunun cevabını madalyonun hangi tarafından baktığınıza bağlı. Burada rekabetçi bir durumda değiliz. Hindistan ve Irlanda örneğini herkes biliyor. Bu örnekler uzun zamandır biliniyor ama maalesef tren kaçıyor. Mesela şu anda Vietnam da bu trene bindi pek çok uluslararası firma Vietnama iş yaptırıyor. Aynı zamanda Vietnamdan dünya arenasına çıkmış irili ufaklı şirketler var. Bu örneği yakın komşumuz İranla pekiştirebiliriz. Iranın yazılım ihracatı 50 milyon USD. Bu örneklerle demek istediğim Türkiye  de treni kaçırmadan bir şeyler yapmalı. Yazılım sektörü de turizm gibi bacasız sanayi ve bu alana yatırım yapan ülkeler milyarlarca dolarlık ihracat yapmaktalar. Mesela Hindastan dan örnek verirsek, Silicon City Bangalore da Wipro Technologies 2007 cirosu 3.5 milyar dolar yine bölgeden aynı bölgeden 32 milyar  dolar sadece IT ihracatı var. Bu rakamları Türkiyenin toplam ihracat rakamları ile kıyaslarsak herhalde yazılım sanayimiz ne durumda sorusuna cevap verilebilir.

TELEKOM DÜNYASI: Peki sayın hocam, yazılım sanayimizi geliştirmek ve bu konuda ciddi atılımlar yapıp ihracata dönük ne tür tedbirler alınmalı?

Bu konuda en önemli adım AR-GE yatırımı ise ikinci önemli konu iltifat marifet ilişkisi. Ar-Ge konusunda aşağıdaki rakamlara bakarak hangi ligde oynayabileceğimize bakabiliriz.

AR-GE HARCAMALARI-2010
ÇIN: 136 MİLYAR $
A.B.D: 130 MİLYAR $
JAPONYA: 129 MİLYAR $
RUSYA: 7,2 MİLYAR $
HİNDİSTAN: 6,4 MİLYAR $
TÜRKİYE1.9 MİLYAR $
Kaynak: Dünya Bankası

İltifat marifet ilişkisine gelince yazılım sanayi insan beynine dayanır. Üretmek zor ve meşakkatli bir yoldur. Birde bu sanayide rekabet yerel muhasebe gibi yerel ürünlerde oluyor. Uluslararası arenada ürün çıkarmak ve rekabet etmek ayrı bir motivasyon, hayata bakış açısı, hedef sebat lazım. Yani biz bu hedefe koşan insanları takdir etmeliyiz ki bu hedefe koşanlar artsın ki ipi göğüsleme ihtimali artsın.

Bizce yapılması gerekenler:

• Bütün dünyada olduğu gibi Türkiye de de yerli tüketicinin yerli üreticiye destek vermesi. Yani aynı vasıflardaki yerli ürün seçilmeli.
• AR-GE yatırımlarına destek olmak ve hatta yönlendirici bir rol oynamak, devletin ve hükümetlerin ana görevi olmalıdır.
• Özel Sektör Bu Bilince Kavuşmalı.
• Bireylerin faydalı insan kavramı yüksek kazanç elde eden bireylerden ziyade üreten ve insanlığa faydalı olan bireylere kaymalı.
• Marifet iltifata tabiidir kuralı unutulmamalı.
• Model İnsanlara İhtiyaç var.
• Model Şirketlere ihtiyaç var.
• Motivasyon Kaynağını Sadece Maddi Donelere Bağlamamak.

TELEKOM DÜNYASI: Geçen yıl Şubat ayında Erzincan’da yapılan çalışmaların sonucu olarak önümüzdeki günlerde bir Ar-Ge yasası çıkacak. Ar-Ge çalışmaları sitesini ve kültürünü geliştirmek için gözlemlediğiniz eksiklikler var mı? Bunların size göre açımlıları ne olmalı?
Tabii Ar-Ge bir kültür işi. Burada hâlihazırda devletin sağladığı Ar-Ge teşvikleri ve sonuçları analiz edilmeli. Bu teşviklerin sonuçları ne oldu ?. Ar-Ge de en önemli unsurlardan biri de patent. Patent de teşviklerde önemle yer almalı. Ama Ar-Ge nin en önemli unsuru sonuçta pazar payı olabilecek ürün çıkarmaktır. Belki biz konuda biraz geri kalıyoruz.

Dünyadaki patent alma oranları:

ABD-% 31,0
Japonya-% 28,8
Avrupa Birliği - % 28,4
Kore-6,0%
Kanada -% 1,6
İsviçre - % 1,5
Çin-% 0,8
Avustralya - % 0,8
İsrail -% 0,8
Türkiye-% 0,28
Diğer Ülkeler-% 0,5

Avrupa Birliği Dağılımı ( % 28,4)
Almanya - % 11,9
Fransa - % 4,7
İngiltere -% 3,0
Hollanda-% 2,2
İtalya-% 1,4
İsveç -%1,2
Diğer-% 4,0

Kaynak: OECD, Patent Veri Tabanı, 2007

Yukarıdaki oranlara bakarsak en düşük oran Türkiye de. Demek ki bu konuda da iltifat marifet ilişkisi çalışmalı.

TELEKOM DÜNYASI: Sayın Akbaş, Türkiye’de TTNet’in dışında da ISP’ler var ve sunulan bağlantılarda içerik filtreleme ve çocuklarımızı korumaya yönelik neler yapılmakta. Bununla ilgili yerli bir filtreleme çözümü var mı?

Yerli pek çok filtreleme programı var pazarda ama yukarıda sorularla ilintili olarak cevaplarsak dünya pazarında boy gösterebilecek tek yerli ürün %100 yerli know how ile üretilen CBR  Webjini. CBR yazılım tarafından geliştirilen Webjini ürünü internetin handikapları göz önüne alınarak geliştirilmiştir ve pek çok kurum ve son kullanıcı tarafından test edilip hepsinde en yüksek puan ve beğeni derecesini almaya hak kazanmıştır.

CBR yazılım tarafından geliştirilen Webjini ürün ailesinin diğer bir önemi yerli mühendisler tarafından üretilen bütün know-how ı Türkiyede üretilen ve Yurtdışına teknolojik ürün olarak ihraç edilebilecek Türk malı ürünlerden biridir. Herkesin bildiği gibi zaten bu tür ürünlere aç olan Türkiye açısından ne kadar stratejik olduğunu hepimiz algılayabiliriz. Bununla ilgili olarak aşağıdaki tabloya bakmak lazım.

Türkiye`nin ihracatında ileri teknoloji içeren ürünlerin payı %8 dolaylarında kalırken bu paydan

Singapur %70
Malezya %67
İrlanda  %63
Güney Kore %42
Tayland %36
Meksika %35
İsrail %28 aldığı görülmektedir.

Bu anlamda bu tür ürünlerin önemi daha da öne çıkmaktadır.

Ürünü diğerlerine göre güçlü yapan özellikleri ise:

• URL yasaklama önceden hazırlanmış domain ve URL listelerine bakarak karar verme mekanizmasına sahip olması.

• İçerik taramada kullandığı metotlar.
• Kelime Analizi: Sayfa metninde kelime arama
• Cümle Analizi: Sayfa içerisinde cümle tarama
• Profil analizi: Sayfanın içerdiği elementlerin taranması

• Tarama Yeteneği: Adres satırı ve başlık haricinde sayfanın tamamında içerik tarayabilmesidir. Ve bu konuda kararlı (stable ) bir motora (engine) sahip olması ve kişiye ve kültüre göre özelleştirilebilmesidir. Bunu sağlamak için kelime ve cümleler gibi tarama verileri kullanıcılar tarafından eklenebilir.

• HTML Encoding: Sağlıklı bir şekilde içerik tarama ve dinamik içerik tarama yöntemlerinin uygulanabilmesi için sistemin <, >, " and &, gibi HTML, XML, ve SGML formatlarında tanımlanmış metinler yada SEX yerine SE&#88 UCK yerine &#70U&#67K gibi kodlanmış sayfalarda arama.

• Linguistik Analiz yapabilmesi.

• Temiz İçerik Algılama: Zararsız içerik tanıma teknolojisine sahip olması.

• Veritabanı Genişliği ve Yerel Veritabanı Desteği: Türkçe bir yasaklı URL listesine sahip olmalı ve bu işe atanmış editörler vasıtasıyla özellikle Türkçe siteleri devamlı tarayıp veritabanını güncellemesi.

• Reverse DNS Teknolojisini Desteklemesi.

• Güvenli bölge tanımlama özelliği.

• İçerik Tarama Yaparken Kelime Derecelendirme Yapabilme Özelliği.

• İşletim Sistemi Desteği.

Yukarıda bahsedilen özellikler bu konuda en yetkili kurumlar tarafından test edilmiş ve
Dünyada en yaygın olan ve en bilinen yabancı ürünlere karşı yapılan testlerde aldığı en yüksek puanla kanıtlanmıştır. Bu test sonuçları da CBR Webjini ebeveyn kontrol ve içerik filtreleme ürünlerinin dünya yazılım pazarından alabileceği pazarı göstermektedir. Yine yukarıda sorularla ilişkili olarak düşünürsek bu tür potansiyel ürünlerin yine yerli pazarda da desteklenesi ve arkasında durulması gerekli diye düşünüyorum.

Bizce bütün ISP lerin sorumluluk alanları kapsamında olan sunulan bağlantılarda içerik filtreleme ve çocuklarımızı korumaya yönelik çalışmalar yapmalı. Hâlihazırda bu konuda en faal olan TTNET ama diğer ISP lerin de benzer çalışmalar içinde olduklarını umuyorum.

CBR yazılım olarak biz zaten TTNET ile yakın çalışıyoruz. Ayrıca Webjini  içerik filtreleme çözümü yanında Big:eye, Little:eye ve IView gibi yönetim çözümleri ile de yerli sistem entegratörleri ve  PC üreticileri ile uzun süredir çalışmaktayız. Bundan dolayıdır ki internet ve bilgisayar dünyasının politikalarını yakından takip ediyoruz.

TELEKOM DÜNYASI: Konu yerli yazılımlardan açılmışken, uluslararası alanda Türk markası diyebileceğimiz bir ürünümüz var mı? Mesela neden bizim bir antivürüs programımız yok..?

Bu alanda benim bildiğim markete domine olmuş bir ürün yok. Burada yine marifet iltifat ilişkisi önemli diye düşünüyorum. Örnek vermek gerekirse CBR yazılım olarak biz
Meksikada  bir proje yürütüyoruz. Santender Bankasının yönetim platformunu kuruyoruz. Yurtdışında bu operasyonları yürütebilmemize rağmen yurtiçinde kendi insanımızın, kendi sistem yöneticimizin desteği almamız çok daha zor oluyor. Buradan hareketle neden antivirüsümüz yok sorusunun esas sebebi teknolojik olmaktan daha ziyade pazarlama ile ilgili. Yani bu işe yatırım yapacak şirket acaba kendi insanımızın, kendi sistem yöneticimizin desteğini alabilir miyiz diye düşünüyor. Kendi ülkesinde palazlanmayan bir şirketin birden dünyada tanınması da imkânsız.

TELEKOM DÜNYASI: Sayın Akbaş son olarak neler eklemek istersiniz?

Günümüzde her şey yazılım: Cep telefonu, Uzay mekiği, F-16 ,Telekom,İnternet,Bilgisayar.
Bilgi güvenliği konularında ve kendi işletim istemi ve platformlarının kullanımını pek çok ülkede zorunlu hale geldi. Savunma sanayinde yerli yazılımın önemi zaten yıllardır gazete ve dergilerde. Bir savaş aracına sahip olmak yetmiyor onun yazılımı sizin olmalı.
Bu konuda gerçekten başarılı ve samimi niyetli kişi ve kuruluşlar desteklenmeli.